Uitstootvrij vervoer

GVB werkt toe naar een volledig uitstootvrije vloot in 2025. De eerste elektrische bussen gaan in 2020 rijden. De stroom die we gebruiken wordt volledig opgewekt door windmolens in Nederland. Ook ons vastgoed en onze infrastructuur maken we zo duurzaam mogelijk.

Energieverbruik

GVB gaat efficiënt om met de energie voor het openbaar vervoer. Het doel is 35% efficiënter te zijn in 2030 ten opzichte van 2013. Dit bereiken we via een jaarlijkse energie-efficiencyverbetering van 2% per reizigerskilometer.

Tabel 10 Energieverbruik per reizigerskilometer1

2019

2018

2017

2016

2015

Bus

Verbruik (kWh)

0,409

0,417

0,393

0,393

0,410

Efficiency-verbetering (t.o.v. peil 2013)

12,7%

11,0%

16,1%

16,1%

12,4%

Metro

Verbruik (kWh)

0,171

0,177

0,186

0,195

0,205

Efficiency-verbetering (t.o.v. peil 2013)

21,5%

19,1%

14,6%

10,6%

6,0%

Tram

Verbruik (kWh)

0,147

0,147

0,140

0,144

0,148

Efficiency-verbetering (t.o.v. peil 2013)

16,4%

16,4%

20,7%

18,1%

16,0%

Bus, Metro en Tram

Verbruik (kWh)

0,206

0,213

0,213

0,219

0,228

Efficiency-verbetering (t.o.v. vorig jaar)

3,1%

0,4%

2,4%

4,1%

5,9%

Efficiency-verbetering (t.o.v. peil 2013)

19,7%

17,3%

16,9%

14,9%

11,3%

  1. 1 De reizigerskilometer is de eenheid in het OV die aangeeft dat één reiziger één kilometer gebruik heeft gemaakt van een bepaalde vervoersvorm. 

Ten opzichte van 2013 hebben we een verbetering gehaald van 19,7%. In 2019 is de doelstelling van 2% per jaar gehaald: de reductie per reizigerskilometer was 3,1%. Dit is ondanks een toename van het energieverbruik bij Metro (voor het eerst heeft de Noord/Zuidlijn een volledig jaar gereden). Het groeiende aantal reizigerskilometers levert de belangrijkste bijdrage aan energie-efficiency.

Figuur 1 Energieverbruik per reizigerskilometer

Comfortabele en zuinige busrit

Kastje in de bus stimuleert zuinig rijgedrag van de chauffeur

Het rijgedrag van een buschauffeur heeft veel effect op het brandstofverbruik van een bus. De afgelopen jaren heeft GVB sterk ingezet op een comfortabele rit voor de reizigers die ook minder brandstof gebruikt. De volgende stap is het gebruik van een kastje in de bus dat het rijgedrag van chauffeurs bijhoudt. Tijdens de rit krijgt de chauffeur feedback via een rood, een oranje en een groen ledlampje in het dashboard. In 2019 zijn de eerste testen met dit systeem uitgevoerd. In 2020 voeren we dit systeem op al onze bussen in.

Rem-energie van metro

Onderzoek naar hergebruik rem-energie

Als de metrobestuurder op de juiste tijd en de juiste manier remt, levert de metro energie terug aan de zogeheten derde rail (de gele band aan de zijkant van de baan). Deze remenergie is bruikbaar voor een andere metro, maar alleen als die direct in de buurt rijdt (wat niet vaak het geval is). In 2019 onderzocht GVB samen met afdeling Metro en Tram van gemeente Amsterdam de verdere mogelijkheden. We verwachten de onderzoeksresultaten begin 2020. Dit project valt samen met het gereedmaken van ons metronet voor zwaardere voertuigen (tractieverzwaring).

Simulatie tram efficiënter

Binnen de tramopleidingen maken de bestuurders jaarlijks veel oefenritten. In het voorjaar is het opleidingscentrum uitgerust met drie simulatoren. Daarmee vermijden we een deel van de oefenritten in het tramnetwerk, waardoor het energieverbruik daalt en er meer materieel beschikbaar is voor het uitvoeren van de dienstregeling.

Duurzame energie

Contract met Vattenfall

Accu's vervangen dieselaggregaten in Vattenfall-pilot

Met ingang van 1 januari 2019 levert Vattenfall duurzaam opgewekte elektriciteit uit Nederland aan GVB. Bijzonder aan dit contract, dat tien jaar loopt, is dat GVB en Vattenfall samen extra duurzame productiecapaciteit realiseren waarmee we voorzien in de energiebehoefte van GVB. Een van de punten in de samenwerking is de ontwikkeling van een sprekend voorbeeldproject op basis van duurzame energie. We hebben gekozen voor een pilot bij onderhoudsprojecten van onze afdeling Rail Services: daar gaan we in 2020 accupakketten gebruiken voor de energievoorziening in plaats van traditionele dieselaggregaten. Het contract met Vattenfall is een belangrijke stap naar uitstootvrij opereren, het doel dat we in 2025 willen bereiken.

Zonne-energie

Samen met de afdeling Metro en Tram van de gemeente Amsterdam zijn op dertien metrostations zonnepanelen geplaatst. In 2020 zal blijken in hoeverre de stations daarmee klimaatneutraal zijn geworden.

Vergroening vastgoed en infrastructuur

GVB gaat verder met vergroenen panden en infrastructuur

In 2019 namen we verscheidene maatregelen voor vergroening van onze panden en infrastructuur. De stookinstallatie van de Basiswerkplaats is vervangen door energiezuinige ketels. Bij de tramremises aan de Havenstraat en de Lekstraat pasten we de klimaatregeling aan, zodat we daar energie besparen. De nieuwe personeelsvoorzieningen aan de Slotermeerlaan en bij het Amstelstation hebben Energielabel A++. De voorziening aan de Slotermeerlaan is de eerste zonder gasaansluiting.

CO2-uitstoot

We verminderen zo veel mogelijk de uitstoot van onze voer- en vaartuigen. Per saldo is de uitstoot in 2019 echter gestegen. Dat komt met name doordat we dit verslagjaar met meer veren hebben gevaren.

Voor 2020 verwachten we weer een daling van de uitstoot met de komst van de elektrische bussen – zie Nieuw materieel – die de dieselbussen vanaf 2020 vervangen.

Tabel 11 CO2-emissies

in ton1

2019

2018

2017

2016

2015

Elektriciteit

Metro

57.951

51.458

46.941

47.181

45.746

Tram

27.354

28.352

28.074

27.984

28.639

Facilitair

5.763

6.064

6.411

6.756

7.125

Infrastructuur / perrons

4.325

4.060

2.692

2.119

2.597

Wagenpark

56

33

23

21

10

Veren (hybride / aanlandingen)

159

74

22

7

8

Bus

0

0

0

0

0

Brandstof

Bus

20.032

20.561

20.686

19.882

20.362

Veren

6.540

4.188

4.980

5.820

5.735

Facilitair

1.865

2.425

2.636

3.014

2.956

Wagenpark

876

929

854

816

1.183

Totale CO2- uitstoot GVB

124.921

118.144

113.319

113.601

114.361

Groene stroom met GVO2

-95.606

-90.041

-84.163

-84.068

-84.125

Zonnecellen (eigen opwek)

-37

-39

-33

-13

-15

Werkelijke CO2- uitstoot GVB

29.278

28.064

29.123

29.519

30.221

  1. 1 Ton elektriciteit =alleen fictieve emissie. Brandstof = fictieve en werkelijke emissie
  2. 2 Garantie van Oorsprong: bewijsstuk waarmee de afkomst van duurzaam geproduceerde energie
    wordtaangetoond.
Figuur 2 Verhouding energieverbruik in CO2-waarde

Afvalscheiding en hergebruik

Het aandeel hergebruikt afval bleef in 2019 gelijk aan dat in vorig verslagjaar: 82%. De aanbesteding van het afvalverwerkingscontract is in 2019 afgerond. In het nieuwe contract, dat 1 mei 2020 ingaat, wordt nadrukkelijk samengewerkt om het percentage gerecycled afval te verhogen. De pilot die we in 2018 deden met verdere afvalscheiding op de kantoor- en kantinelocaties is in 2019 voortgezet.

Totale hoeveelheid afgevoerd afval neemt toe

De totale hoeveelheid afgevoerd afval is ten opzichte van voorgaande jaren verder toegenomen. De belangrijkste oorzaak hiervan zijn de vele railinfrastructuur-projecten in de stad. Hierdoor wordt er meer ijzer afgevoerd. Ook voeren we meer gevaarlijk afval af bij het onderhoud en bij grote schoonmaakacties.

Tabel 12 Hergebruik afval

in ton

2019

2018

2017

2016

2015

Totaal

3.889

3.633

3.322

3.726

3.238

Waarvan hergebruikt

3.171

2.988

2.619

3.023

2.659

Aandeel hergebruik

82%

82%

79%

81%

82%

Figuur 3 Aandeel hergebruikt afval ten opzichte van het totaal

Duurzaam inkopen

GVB hecht aan duurzaamheid. In steeds meer inkooptrajecten houden we daar rekening mee. Zo zetten we waar mogelijk in op CO2-reductie, bijvoorbeeld door het CO2-Prestatieladder-certificaat te eisen. Daarnaast geven we social return een plek in ons aanbestedingenbeleid. Dit betekent dat er banen worden gecreëerd voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Een voorbeeld is de aanbesteding voor afvalinzameling: we stimuleren de leverancier medewerkers in te zetten die bij GVB om wat voor reden dan ook hun functie niet meer kunnen uitoefenen.

Samenwerkingen

GVB en de afdeling Metro en Tram van de gemeente Amsterdam hebben de handen ineengeslagen om de railinfrastructuur van Amsterdam te verduurzamen. Dit gebeurt aan de hand van vijf thema’s:

GVB en gemeente slaan handen ineen voor verduurzaming
  • Inkoop en hergebruik van materialen: we zetten waar mogelijk in op hergebruik van materialen en de toepassing van zogenoemde secundaire grondstoffen, zoals gerecycled beton.
  • Zwaar materieel GVB: we verduurzamen zware dieselvoertuigen die worden ingezet bij het onderhoud aan het spoor.
  • Energiebesparing bij tram- en metro-infrastructuur: we investeren in het terugwinnen van rem-energie en in opslag en hergebruik van energie.
  • Bouwlogistiek van projecten: we verminderen (transport)bewegingen bij werkzaamheden in de stad en zetten zo mogelijk uitstootvrij materieel en aggregaten in.
  • Zonne-energie: we realiseren projecten met zonnepanelen rondom de railinfrastructuur.

Zoek

PDF

Home/Resultaten in 2019/Uitstootvrij vervoer